Psychiatria

Gabinet psychiatryczny bez umywalki: ocena rzeczoznawcy zamiast przebudowy lokalu

Autor: Katarzyna Suszek-Fiszer, radca prawny

Opublikowano: 26 lipca 2026. Aktualizacja: 27 lipca 2026.

Opis rzeczywistej sprawy z naszej praktyki. Pominęliśmy dane pozwalające zidentyfikować klienta i lokal, bo obowiązuje nas tajemnica zawodowa. Podstawy prawne są aktualne na dzień publikacji, ale ocena konkretnego lokalu zawsze zależy od zakresu świadczeń i układu pomieszczeń.

Lekarz psychiatra planował otworzyć gabinet w lokalu bez umywalki w pomieszczeniu, w którym miał przyjmować pacjentów, i obawiał się, że to zablokuje rejestrację praktyki. Z oceny rzeczoznawcy do spraw sanitarnohigienicznych współpracującego z BSA wynikało, że przy świadczeniach polegających wyłącznie na rozmowie, bez badania fizykalnego, obowiązek z § 37 rozporządzenia o pomieszczeniach podmiotu wykonującego działalność leczniczą nie znajduje zastosowania: przepis ten dotyczy pomieszczeń, w których są wykonywane badania lub zabiegi. Lokal nie wymagał przebudowy, choć umywalka musiała pozostać w pomieszczeniu higieniczno-sanitarnym.

Bez adaptacji

Lokal został bez przebudowy

§ 37

Przepis, wokół którego toczy się spór

Ocena

Podstawa pod oświadczenie do rejestru

Pytanie	Odpowiedź	Podstawa
Czy w lokalu musi być umywalka?	Tak, zawsze. Musi być co najmniej jedno pomieszczenie higieniczno-sanitarne, a ono z definicji zawiera umywalkę	Załącznik nr 2 ust. 6 i § 2 pkt 4 rozporządzenia
Czy umywalka musi być w samym pokoju przyjęć?	Obowiązek dotyczy pomieszczeń, w których są wykonywane badania lub zabiegi	§ 37 ust. 1 rozporządzenia
Czy § 37 zwalnia gabinet psychiatryczny?	Nie. Jedyne wyłączenie zapisane w tym przepisie dotyczy pracowni rezonansu magnetycznego	§ 37 ust. 1 rozporządzenia
Czy wymagania zależą od rodzaju świadczeń?	Tak, wprost: odpowiednio do rodzaju działalności i zakresu udzielanych świadczeń	Art. 22 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej, § 1 rozporządzenia
Czy do wniosku o wpis dołącza się opinię sanepidu?	Nie od 15 lipca 2016 r. Zamiast niej składasz oświadczenie z klauzulą o świadomości odpowiedzialności karnej (art. 233 § 6 Kodeksu karnego)	Art. 100 ust. 2 ustawy o działalności leczniczej

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 402). Obowiązek dysponowania pomieszczeniem zgodnym z art. 22 dotyczy także praktyki zawodowej (art. 18 ust. 1 pkt 3 ustawy o działalności leczniczej).

Sytuacja

Lekarz psychiatra znalazł lokal pod gabinet. Lokal nie spełniał tego, co powszechnie uchodzi za standard gabinetu lekarskiego: w pomieszczeniu, w którym miał przyjmować pacjentów, nie było umywalki.

Problem

Klient stanął przed wyborem, który zwykle rozstrzyga się na wyczucie: zrezygnować z lokalu, wydać pieniądze na doprowadzenie instalacji wodnej, czy zaryzykować rejestrację i liczyć, że nikt się nie przyczepi. Trzecia opcja jest najgorsza, bo od 2016 r. to lekarz własnym oświadczeniem potwierdza, że lokal spełnia wymagania, i podpisuje przy tym klauzulę o świadomości odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenie. Wcześniej ciężar oceny brał na siebie sanepid, wydając opinię w formie decyzji. Dziś ten ciężar leży po stronie lekarza, a wiedza, na której opiera swoje oświadczenie, jest jego problemem.

Jak działaliśmy

Ustalenie zakresu świadczeń - co dokładnie będzie się działo w gabinecie. W tym przypadku: porady i konsultacje psychiatryczne prowadzone w formie rozmowy, bez badania fizykalnego i bez zabiegów
Ocena lokalu przez rzeczoznawcę - weryfikacja pomieszczeń pod kątem wymagań rozporządzenia, przepis po przepisie, a nie według ogólnego wyobrażenia o gabinecie
Zakwalifikowanie pomieszczenia - hipoteza § 37 obejmuje pomieszczenia, w których są wykonywane badania lub zabiegi. Przy opisanym zakresie świadczeń pokój przyjęć nie pełni takiej funkcji
Sprawdzenie pozostałych wymagań - w tym pomieszczenia higieniczno-sanitarnego, które w lokalu musi być niezależnie od tego, jakie świadczenia są udzielane
Dokumentacja pod oświadczenie - pisemna ocena, na której klient mógł oprzeć oświadczenie składane wraz z wnioskiem o wpis do rejestru

Efekt

Lokal został przyjęty bez doprowadzania instalacji wodnej do pokoju przyjęć i bez szukania nowego lokalu
Klient wiedział, które wymagania faktycznie go dotyczą, a które opierają się na wyobrażeniu o "typowym gabinecie"
Oświadczenie do rejestru zostało oparte na pisemnej ocenie, a nie na domyśle

To wykładnia przepisu, nie zapisany w nim wyjątek

Warto znać kontrargument, zanim ktoś postawi go pierwszy. Rozporządzenie zwalnia poradnie i gabinety psychiatryczne wprost tam, gdzie ustawodawca tego chciał: z wymagań dotyczących mebli (§ 27 ust. 2) i podłóg (§ 30 ust. 3). W § 37 takiego wyłączenia nie ma, a samo pojęcie "badania" nie zostało w rozporządzeniu zdefiniowane. Stanowisko, że pokój przyjęć psychiatry nie mieści się w hipotezie tego przepisu, jest naszym zdaniem uzasadnione zakresem udzielanych świadczeń i zasadą z art. 22 ust. 1 ustawy, ale inspektor sanitarny może ocenić to inaczej. Dlatego ocena ma formę pisemną i opisuje zakres świadczeń: to ona jest argumentem w ewentualnej rozmowie z organem.

Najczęstsze pytania

Czy w każdym gabinecie lekarskim musi być umywalka?

Obowiązek z § 37 rozporządzenia Ministra Zdrowia o pomieszczeniach podmiotu wykonującego działalność leczniczą dotyczy pomieszczeń, w których są wykonywane badania lub zabiegi. Jedyny wyjątek wpisany wprost do tego przepisu dotyczy pracowni rezonansu magnetycznego. Niezależnie od tego w lokalu musi być co najmniej jedno pomieszczenie higieniczno-sanitarne, a ono z definicji zawiera umywalkę. Pełną listę wymagań zebraliśmy w tekście o wymogach sanepidu dla gabinetu.

Czy przepisy zwalniają gabinet psychiatryczny z obowiązku umywalki?

Nie ma przepisu, który wprost by go zwalniał. Rozporządzenie zwalnia poradnie i gabinety psychiatryczne z wymagań dotyczących mebli (§ 27 ust. 2) i podłóg (§ 30 ust. 3), ale w § 37 takiego wyłączenia nie zamieszczono. Argument, że gabinet prowadzący wyłącznie porady w formie rozmowy nie mieści się w hipotezie § 37, jest stanowiskiem interpretacyjnym opartym na zakresie udzielanych świadczeń, a nie zapisanym w rozporządzeniu wyjątkiem.

Czy wymagania lokalowe są takie same dla każdej specjalizacji?

Nie. Art. 22 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej nakazuje dostosować wymagania do rodzaju wykonywanej działalności i zakresu udzielanych świadczeń, a rozporządzenie powtarza tę zasadę w § 1. Dlatego lokal, który nie nadaje się na gabinet zabiegowy, może być wystarczający dla poradni prowadzącej wyłącznie konsultacje. Kosztowną adaptację warto więc zaczynać od ustalenia zakresu świadczeń, a nie od katalogu wyposażenia.

Czy do wniosku o wpis do rejestru trzeba dołączyć opinię sanepidu?

Nie od 15 lipca 2016 r. Ustawa z 10 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o działalności leczniczej uchyliła przepisy wymagające opinii organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zamiast niej składasz oświadczenie, że znasz i spełniasz warunki wykonywania działalności leczniczej, zawierające klauzulę o świadomości odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia (art. 100 ust. 2 ustawy o działalności leczniczej w zw. z art. 233 § 6 Kodeksu karnego). Cała procedura krok po kroku: odbiór sanepidu.

Po co zatrudniać rzeczoznawcę, skoro opinia nie jest już wymagana?

Właśnie dlatego, że nie jest wymagana. Od 2016 r. to lekarz własnym oświadczeniem potwierdza zgodność lokalu z przepisami i to on ponosi konsekwencje, jeśli oświadczenie okaże się nieprawdziwe. Ocena rzeczoznawcy jest opinią eksperta, a nie decyzją administracyjną, która wiązałaby inspektora sanitarnego, ale daje udokumentowaną podstawę do złożenia oświadczenia i bywa tańsza niż adaptacja lokalu wykonana na wszelki wypadek. Ile realnie kosztuje uruchomienie gabinetu, rozpisaliśmy w tekście o kosztach otwarcia gabinetu.