Medycyna estetyczna

Zarzut nieudanego zabiegu powiększenia ust: co rozstrzygnęła zgoda pacjentki

Autor: Katarzyna Suszek-Fiszer, radca prawny

Opublikowano: 26 lipca 2026. Aktualizacja: 27 lipca 2026.

Opis rzeczywistej sprawy z naszej praktyki. Pominęliśmy dane pozwalające zidentyfikować klientkę, pacjentkę i placówkę, bo obowiązuje nas tajemnica zawodowa. Podstawy prawne są aktualne na dzień publikacji, ale przebieg i wynik konkretnej sprawy zależą od jej okoliczności.

Pacjentka po powiększeniu ust zgłosiła lekarce, że zabieg został wykonany nieprawidłowo: obrzęk utrzymywał się ponad pięć dni, a efekt był w jej ocenie asymetryczny i inny niż oczekiwała. Zaczęliśmy od jedynego dokumentu, który w takim sporze rozstrzyga najwięcej, czyli od podpisanej zgody. Formularz był bardzo ogólny, ale wymieniał zarówno asymetrię, jak i obrzęk wśród możliwych powikłań. Na tej podstawie ustaliliśmy z klientką, jak odnieść się do zapisów zgody w rozmowie z pacjentką bez uznawania odpowiedzialności, i przygotowaliśmy nowy formularz, dedykowany temu konkretnemu zabiegowi.

Zgoda decyduje w takim sporze z konkretnego powodu. Sąd Najwyższy konsekwentnie przyjmuje, że zakres informacji wymaganej przed zabiegiem zależy od jego rodzaju, a "sięga najdalej w przypadku zabiegów przeprowadzanych wyłącznie dla celów estetycznych" (wyrok z 3 grudnia 2009 r., II CSK 337/09; ta sama teza w wyroku z 9 listopada 2007 r., V CSK 220/07). Przy zabiegu, który nie ratuje zdrowia, pacjent ma prawo wiedzieć nawet o następstwach rzadkich.

Zgoda

Zweryfikowana punkt po punkcie

Scenariusz

Rozmowy bez uznania winy

Nowy wzór

Formularz pod konkretny zabieg

Kryterium	Formularz ogólny (zbiorczy)	Formularz dedykowany zabiegowi
Opis powikłań	Wspólna lista dla wielu różnych zabiegów	Następstwa typowe dla tego zabiegu, z informacją, jak długo zwykle się utrzymują
Wartość w sporze	Wystarcza, jeśli powikłanie zostało wymienione	Trudniej twierdzić, że pacjent nie wiedział o typowym następstwie akurat tego zabiegu
Rozmowa po zabiegu	Trzeba tłumaczyć, że ogólny zapis obejmuje ten przypadek	Można wskazać konkretny punkt, który pacjent przeczytał i podpisał
Oczekiwania pacjenta	Zwykle nieopisane	Miejsce na zapis realnego, możliwego do osiągnięcia efektu
Nakład pracy	Jeden dokument na cały gabinet	Osobny wzór dla każdego zabiegu, aktualizowany przy zmianie preparatu lub techniki

Zestawienie dotyczy zabiegów z zakresu medycyny estetycznej wykonywanych przez lekarza. Zakres wymaganej informacji wynika z art. 31 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz z prawa pacjenta do informacji.

Sytuacja

Lekarka wykonująca zabiegi medycyny estetycznej zgłosiła się do nas po zarzucie ze strony pacjentki. Kilka dni po powiększeniu ust pacjentka uznała, że zabieg został wykonany nieprawidłowo: obrzęk utrzymywał się ponad pięć dni, a usta wyglądały w jej ocenie asymetrycznie i inaczej, niż się spodziewała.

Problem

Zarzut dotyczył w istocie dwóch rzeczy naraz: przebiegu gojenia i niespełnionych oczekiwań co do efektu. To rozróżnienie ma znaczenie prawne, bo obrzęk i przejściowa asymetria po podaniu wypełniacza są typowymi następstwami prawidłowo wykonanego zabiegu, a nie dowodem błędu. Same oczekiwania mają zresztą swoje źródło, często w tym, jak zabieg został przedstawiony w komunikacji gabinetu, dlatego reklama medycyny estetycznej i formularz zgody powinny mówić o efekcie to samo.

O wyniku sporu decyduje jednak dokumentacja, nie ocena medyczna. Sąd Najwyższy postawił to wprost: "to lekarz powinien udowodnić, że udzielił pacjentowi przystępnej informacji o ryzyku i skutkach zabiegu operacyjnego, która stanowiła następnie podstawę wyrażenia przez pacjenta zgody" (wyrok z 17 grudnia 2004 r., II CK 303/04). Brak takiej informacji oznacza brak uświadomionej zgody, a zabieg wykonany w takich warunkach sąd traktuje jako bezprawny, niezależnie od tego, jak został przeprowadzony technicznie.

Klientka miała podpisany formularz, ale nie wiedziała, czy jest on wystarczający, ani jak rozmawiać z pacjentką, żeby nieostrożnym zdaniem nie przyznać się do czegoś, czego nie zrobiła.

Jak działaliśmy

Analiza podpisanej zgody - sprawdziliśmy, czy formularz obejmuje dokładnie te następstwa, które wystąpiły. Okazał się bardzo ogólny, ale wymieniał zarówno asymetrię, jak i obrzęk
Rozdzielenie zarzutów - osobno przebieg gojenia mieszczący się w opisanych powikłaniach, osobno kwestia oczekiwań pacjentki co do wyglądu
Scenariusz rozmowy - jak odnieść się do zapisów zgody i dokumentacji, nie uznając odpowiedzialności i nie składając obietnic, które później zostaną odczytane jako przyznanie błędu (obsługa prawna placówki)
Nowy formularz zgody - dedykowany temu zabiegowi, z opisem charakterystycznych ryzyk, czasu utrzymywania się obrzęku i miejscem na zapis realnego efektu, jakiego pacjentka może oczekiwać

Efekt

Klientka weszła w rozmowę z pacjentką z konkretnym dokumentem w ręku, zamiast tłumaczyć się z pamięci
Ustalona linia komunikacji: odniesienie do zgody i dokumentacji bez uznawania odpowiedzialności
Gabinet dostał formularz, który zabezpiecza przy kolejnych zabiegach tego typu, a nie tylko w tej jednej sprawie

Zgoda ma w sporze wartość dowodową

Ogólny formularz uratował tę sprawę, bo wymieniał akurat te powikłania, które wystąpiły. Przy innym zabiegu i innym następstwie ten sam dokument nie dałby żadnej ochrony. Zgoda jest tym warta więcej, im dokładniej opisuje ten jeden zabieg: jego typowe ryzyka, czas gojenia i realny efekt do osiągnięcia. Podpis pacjenta pod zbiorczą listą powikłań kilku różnych procedur to za mało, gdy trzeba wykazać, o czym konkretnie został uprzedzony.

Najczęstsze pytania

Czy zgoda na zabieg medycyny estetycznej musi być pisemna?

Forma pisemna jest wymagana przy zabiegu operacyjnym albo metodzie leczenia lub diagnostyki stwarzającej podwyższone ryzyko dla pacjenta (art. 34 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty). Niezależnie od kwalifikacji konkretnego zabiegu pisemna zgoda jest w medycynie estetycznej standardem praktycznym, bo w sporze to lekarz musi wykazać, że poinformował pacjenta i odebrał zgodę.

Czy ogólny formularz zgody wystarczy?

Bywa wystarczający, jeśli wymienia powikłanie, które faktycznie wystąpiło. W sprawie opisanej wyżej ogólny formularz obejmował obrzęk i asymetrię i to przesądziło o pozycji lekarki. Formularz dedykowany konkretnemu zabiegowi zabezpiecza jednak wyraźnie lepiej, bo opisuje typowe następstwa tego zabiegu, w tym czas ich utrzymywania się.

Utrzymujący się obrzęk po zabiegu to powikłanie czy błąd?

To dwie różne kategorie prawne. Powikłanie jest typowym, przewidywalnym następstwem prawidłowo wykonanego zabiegu, o którym pacjent powinien zostać poinformowany przed zabiegiem. Błąd to postępowanie niezgodne z aktualną wiedzą medyczną. Rozstrzygnięcie wymaga oceny medycznej, ale to, czy pacjent był o danym następstwie uprzedzony, wynika z dokumentacji, którą lekarz ma w gabinecie.

Kto musi udowodnić, że pacjent wyraził zgodę?

Lekarz i placówka. Sąd Najwyższy w wyroku z 17 grudnia 2004 r. (II CK 303/04) stwierdził, że to lekarz powinien udowodnić, iż udzielił pacjentowi przystępnej informacji o ryzyku i skutkach zabiegu. Ustne pouczenie bez śladu w dokumentacji jest w sporze bardzo trudne do wykazania. Zgoda jest częścią dokumentacji indywidualnej wewnętrznej i przechowuje się ją 20 lat od końca roku, w którym dokonano ostatniego wpisu (art. 29 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta), a raz włączonego dokumentu papierowego nie wolno z dokumentacji usunąć.

Czy zabieg medycyny estetycznej jest świadczeniem zdrowotnym?

Ministerstwo Zdrowia w komunikacie z 23 stycznia 2026 r. o medycynie estetyczno-naprawczej stwierdziło, że procedury te są świadczeniami zdrowotnymi o dużym ryzyku wystąpienia powikłań, a wykonywać je można wyłącznie w zarejestrowanych podmiotach wykonujących działalność leczniczą. Komunikat wymienia wprost zabiegi z użyciem kwasu hialuronowego usieciowanego. Wcześniej kwalifikacja bywała sporna, a Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej wskazywało, że w orzecznictwie oceniano to każdorazowo. Dla gabinetu oznacza to dwie rzeczy: wpis do rejestru i dokumentację medyczną prowadzoną na zasadach obowiązujących w działalności leczniczej.

Jak rozmawiać z niezadowoloną pacjentką, żeby nie uznać odpowiedzialności?

Odnieś się do zapisów zgody, którą pacjentka podpisała, i do przebiegu zabiegu opisanego w dokumentacji, zamiast oceniać, czy zabieg się udał. Nie obiecuj zwrotu pieniędzy ani poprawki jako przyznania błędu. Zaproponuj wizytę kontrolną i zapisz jej ustalenia. Przeprosiny za dyskomfort nie są przyznaniem się do winy, ale zdanie w rodzaju "coś poszło nie tak" już nim bywa. Jeśli sprawa trafi do internetu, osobnym tematem jest odpowiadanie na opinie pacjentów bez naruszenia tajemnicy lekarskiej.